برای رسیدن به بهترین حالت یادگیری اول چند تا سوال پایین رو جواب بده و سعی کن با اطلاعاتت به درست ترین جواب ممکن برسی
1. کدام یک از علل کوشینگ با کاهش ACTH میباشد؟
2. کدام یک از علل پاتولوژیک افزایش کورتیزول نمیباشد؟
3. کدام یک از روشهای افتراق بیماری کوشینگ از ACTH اکتوپیک نمیباشد؟
4. کدام یک از علائم کوشینگ نمیباشد؟
مِدومایند
مایندمپ پایین رو با دقت کامل و مو به مو بررسی کن چون هر بخشش سوال آزمون کشوری و درون دانشگاهی بوده
برای زوم روی هر بخش از مایندمپ روی یکی از گوشه ها یا حاشیه های مایندمپ کلیک کن
تست از آزمون های کشوری
یک یا چند نمونه از تست های خوب مبحث این جلسه رو از آزمون های کشوری بررسی کن
دستیاری پزشکی 1392
سطح سوال: آسان
پاسخ 84% کاربران به این سوال صحیح بوده
بیمار خانم 46 ساله با علایم فشار خون بالا، افزایش قند خون و اختلالات سیکل قاعدگی و ضعف از 8 ماه پیش مراجعه کرده است. در معاینه BP = 160/90 میلیمتر جیوه، استریا و Moon Face دارد و چاقی تنهای مشهود است. کدام یک از تستهای زیر اولین قدم تشخیصی است؟
پاسخ تشریحی:
سندروم کوشینگ
تعریف:
به هر شرایطی اطلاق میشه که در اون، گلوکوکورتیکوئیدها افزایش بیابن.
علائم بالینی:
فشار خون بالا
قند خون بالا
اختلال در سیکل قاعدگی
استریای ارغوانی
صورت گرد (Moon face)
چاقی مرکزی
تجمع چربی در پشت گردن (Buffalo Hump)
پرخونی صورت
ضعف عضلات پروگزیمال و ناتوانی در بلند شدن از حالت چمباتمه
آکنه
هیرسوتیسم
کاهش میل جنسی
تشخیص:
در برخورد با علائم کورتیزول بالا پس از شرح حال و معاینه، 3 تست تشخیصی داریم:
کورتیزول ادرار 24 ساعته(تایید گزینه 3)
کورتیزول شبانه پلاسما یا کورتیزول بزاقی نیمه شب
تست سرکوب دگزامتازون در شب
نکته: اگر کورتیزول ادرار 24 ساعته، بیشتر از 50 میکروگرم باشه و مقدار کورتیزول خون پس از تست سرکوب دگزامتازون، بیشتر از 1.8 میکروگرم باشه، تست مثبته و شک بالینی ما قوی تر میشه.
رد سایر گزینه ها:
کورتیزول به صورت طبیعی هم در اوایل صبح در بالاترین مقدار خود هست و گرفتنش ارزشی نداره. (رد گزینه 1)
اندازه گیری کورتیزول پس از تجویز ACTH، مربوط به نارسایی آدرناله و نه پرکاری اون. (رد گزینه 2)
اندازه گیری ACTH سرم، در گام های بعدی پس از تایید تست های بالا، صورت می گیره. (رد گزینه 4)
الگوریتم تشخیص کوشینگ رو در تصویر زیر می بینید:
دستیاری پزشکی 1394
سطح سوال: متوسط
پاسخ 62% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم 36 سالهای به علت چاقی مراجعه نموده است. در معاینه بیمار، چاقی شکمی، تجمع چربی ناحیه سوپراکلاویکولار و خطوط ارغوانی متعدد با ضخامت 2 سانتیمتر روی شکم و بازوها وجود دارد. آزمایشهای درخواست شده به شرح زیر است:
در این مرحله همه موارد زیر برای بررسی بیمار مناسب است، بجز:
پاسخ تشریحی:
سندروم کوشینگ
بیمار با علائم بالینی و آزمایشگاهی زیر اومده:
چاقی شکمی
تجمع چربی در ناحیه سوپراکلویکولار
خطوط (استریا) ارغوانی روی شکم و بازو
UFC افزایش یافته
با شک به کوشینگ و جهت تایید تشخیص اقدامات زیر رو انجام میدیم:
جمع آوری ادرار 24 ساعته و اندازه گیری کورتیزول آزاد ادرار (UFC)
آزمون مهار شبانه دگزامتازون با دوز پایین
سنجش کورتیزول شبانه بزاق
سنجش کورتیزول شبانه
پس از اینکه تشخيص کوشینگ تایید شد، در گام بعدی به دنبال علتش می گردیم و تستACTH درخواست می کنیم. (تایید نادرستی گزینه 4)
دستیاری پزشکی 1396
سطح سوال: آسان
پاسخ 84% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم ۳۲ ساله ای با شکایت افزایش وزن و آمنوره از چند ماه قبل مراجعه کرده است. در معاینه صورت کوشینگوئید است و استریای ارغوانی در پوست شکم و ران ها دارد.آزمایش های انجام شده به قرار زیر است:
Overnight Dexamethasone Suppression Test = Not Suppressed
Low dose Dexamethasone Suppression Test= Not Suppressed
ACTH= 1pg/bL(NL:10-53pg/ml)
اقدام مناسب بعدی کدام گزینه است؟
پاسخ تشریحی:
اپروچ به هایپرکورتیزولیسم
بیمار دچارعلائم هایپرکورتیزولیسم شده؛ یعنی همون چیزای که توی صورت سوال تاکید کرده که اینجا دوباره همه علائم هایپرکورتیزولیسم رو بررسی می کنیم:
ظاهر کوشینگوئید
استریای ارغوانی در پوست شکم و ران
افزایش وزن که بیشتر به شکل چاقی مرکزی خودشو نشون میده
فشارخون بالا
کاهش لیبیدو
قاعدگی نامنظم
هیرسوتیسم
اختلالات خواب
ضعف عضلات پروگزیمال
buffalo hump
moon face
بعد از بررسی شرح حال و شک به هایپرکورتیزولیسم، اولین قدم اثبات سندروم کوشینگ و انجام تست های غربالگری هست.
تست های غربالگری شامل موارد زیر میشه:
کورتیزول آزاد ادرار24 ساعته (UFC)
تست سرکوب شبانه دگزامتازون با دوز پایین (1 میلی گرم)
سنجش کورتیزول شبانه
سنجش کورتیزول بزاق در آخر شب (حساسیت و اختصاصیت بالایی داره)
خب با تست های غربالگری بالا اثبات کردیم که هایپرکورتیزولیسم داریم و تشخیص سندروم کوشینگ برای ما مسجل شد، حالا باید بریم سراغ تشخیص افتراقی. اینجا باید ACTH رو اندازه گیری کنیم تا بتونیم تشخیص درست رو بذاریم:
درصورتی که ACTH پایین باشه، اختلال آدرنال مطرح میشه و باید دنبال توده آدرنال بگردیم؛ پس باید CT یا MRI شکم (آدرنال) انجام بدیم (توی صورت سوال سطح ACTH عدد 1 هستش که پایین محسوب میشه). (تایید گزینه 1)
درصورتی که ACTH نرمال یا بالا باشه، باید بریم سراغ تست شبانه سرکوب دگزامتازون با دوز بالا (8 میلی گرم) که اسم دیگش تست لیدل هست و توی صورت سوال به اسم Overnight Dexamethasone Suppression Test ازش نام برده. اینجا دوتا وضعیت پیش میاد:
اگر کورتیزول اندازه گیری شده بعد از انجام تست لیدل سرکوب شد، یعنی بیشتر از 50 درصد افت کرد، توده توی هیپوفیز هست و یه آدنوم هیپوفیز داریم پس باید MRI هیپوفیز انجام بدیم (بیماری کوشینگ).
اگر کورتیزول اندازه گیری شده بعد از انجام تست لیدل سرکوب نشد، یعنی کمتر از 50 درصد افت داشت، با یه ترشح اکتوپیک ACTH روبه رو هستیم پس باید بگردیم دنبالش. حالا میتونیم Chest MRI یا Chest CT یا Abdominal CT انجام بدیم.
نکته مهم: تست Low dose Dexamethasone Suppression Test با 1 میلی گرم دگزا، برای غربالگری کوشینگ انجام میشه که بعد از انجامش اگه کورتیزول صبحگاهی سرکوب نشده باشه، میتونیم به سندروم کوشینگ شک کنیم. ولی High dose Dexamethasone Suppression Test با 8 میلی گرم دگزا، برای افتراق بیماری کوشینگ (توده هیپوفیزی مترشحه ACTH) از ترشح اکتوپیک ACTH انجام میشه.
نکته مهم: تنها جایی که Overnight Dexamethasone Suppression Test سرکوب میشه توده هیپوفیزی مترشح ACTH (بیماری کوشینگ) هست.
پره انترنی خرداد 98
سطح سوال: آسان
پاسخ 86% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم 30 ساله با چاقیتنهای و فشارخون جهت بررسی سندرمکوشینگ بستری شده است. همه تستهای زیر در ارزیابی بیمار کمککننده است، بجز:
پاسخ تشریحی:
برای تشخیص سندروم کوشینگ چند تا تست داریم:
کورتیزول ادرار 24 ساعته
سنجش کورتیزولپلاسمایابزاقآخرشب
آزمون مهارشبانهدگزامتازون با دوز پایین
سنجش کورتیزول 8 صبح برای تشخیص نارسایی آدرنال هست نه سندروم کوشینگ! (رد گزینه 1)
دستیاری پزشکی 1398
سطح سوال: آسان
پاسخ 75% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم ۲۴ ساله به علت اختلال قاعدگی و افزایش وزن مراجعه کرده و در معاینه moon face , Buffalo hump و استریای شکم مشهود است. در آزمایشات UFC (کورتیزول ادرار ۲۴ ساعته) سه برابر نرمال، ACTHساپرس میباشد. کدامیک از اقدامات زیر را در این مرحله توصیه می کنید؟
پاسخ تشریحی:
سندروم کوشینگ
علائم بالینی:
Facial Pletora
توده چربی سوپرا کلاویکولار
Moon face
چاقی تنه ای + لاغر شدن دست ها و پاها
ضعف عضلات پروگزیمال که خود را به صورت ناتوانی در بلند شدن از وضعیت چمباته یا شانه کردن مو نشان میدهد.
اختلالات خواب و بی خوابی
قاعدگی نامنظم
کاهش لیبیدو در هر دو جنس
آکنه شروع شده در بزرگسالی
هیرسوتیسم در خانم ها
استریای بنفش رنگ شکم
نازک شدن پوست در نوک دست ها در جوانان
Buffalo hump
تشخیص سندروم کوشینگ:
کورتیزول آزاد ادرار
آزمون مهار شبانه دگزامتازون با دوز پایین
سنجش کورتیزول شبانه
سنجش کورتیزول بزاق در آخر شب
تشخیص افتراقی:
برای اینکه منشأ افزایش کورتیزول مشخص شود از سنجش ACTH استفاده میکنیم.
اگر ACTH پلاسما طبیعی یا بالا رفته باشد؛ ۲ تشخیص افتراقی داریم:
بیماری کوشینگ(تومور هیپوفیز)
سندروم ترشح اکتوپیک ACTH
که در این صورت MRI هیپوفیز انجام میدهیم.(رد گزینه ۱)
اگر ACTH ساپرس باشد:
پاتولوژی در داخل غده آدرنال که در این صورت CT یا MRI شکم انجام میدهیم.(تایید گزینه ۳)
نکته مهم:
از تست مهار شبانه با دگزا متازون با دوز بالا برای افتراق بین علل ترشح اکتوپیک(سرکوب نمیشود) و تومور هیپوفیز(سرکوب میشود) استفاده میکنیم.(رد گزینه ۴)
پره انترنی شهریور 99
سطح سوال: آسان
پاسخ 74% کاربران به این سوال صحیح بوده
مرد 40 سالهای با سابقه دیابت و هایپرتنشن به علت چاقی پیشرونده مراجعه کرده است. در شرح حال، ضعف در بالا رفتن از پلهها، اختلال عملکرد جنسی و کبودی زودرس را ذکر میکند. کدام تست زیر در قدم اول بـرای بیمار درخواست میشود؟
پاسخ تشریحی:
سندرم کوشینگ
علائم بالینی:
moon face
buffalo hump
چاقی مرکزی
دیابت و عدم تحمل گلوکز
هایپرتنشن
اختلال قاعدگی در خانمها و اختلال جنسی بهویژه در آقایان
کبودی در اثر تروماهای کوچک
ضعف عضلات پروگزیمال اندامها
تشخیص:
اندازهگیری کورتیزول آزاد ادرار(تایید گزینه ۳)
آزمون مهار شبانه دگزامتازون با دوز پایین
سنجش کورتیزول بزاق یا پلاسما آخر شب(تایید گزینه ۳)
پره انترنی دی 99
سطح سوال: متوسط
پاسخ 63% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم 50 ساله با شکایت از افزایش وزن از یک سال قبل مراجعه کرده است. بیمار از 6 ماه قبل داروی لوزارتان برای کنترل فشار خون مصرف میکند. وی از خستگی و عدم توان بالا رفتن از پلهها شاکی است. در معاینه دور کمر 108 سانتیمتر،
BMI: 30 kg/m²
FBS: 145 mg/dl (NL: 70-100)
دارد. اقدام بعدی شما کدام است؟
پاسخ تشریحی:
با توجه به علائم بیمار، به هایپرکورتیزولیسم مشکوک میشیم. برای تایید هایپرکورتیزولیسم میتونیم تست شبانه دگزامتازون انجام بدیم (به بیمار دگزامتازون میدیم تا ترشح کورتیزولش رو مهار کنیم).
:علائم هایپرکورتیزولیسم
چاقی مرکزی
خستگی
هایپرتنشن
ضعف عضلات پروگزیمال (مثلا ناتوانی در بالارفتن از پله یا شانه زدن موها)
دیابت شیرین
استریای ارغوانی
اختلال توزیع چربی (مثلا بوفالو هامپ)
بی نظمی قاعدگی
وقتی به هایپرکورتیزولیسم مشکوک میشیم با ۴ تست زیر باید تاییدش کنیم:
کورتیزول آزاد ادرار طی ۲۴ ساعت
مهار شبانه با دگزامتازون
کورتیزول شبانه سرم
کورتیزول بزاق شبانه
پره انترنی اسفند 99
سطح سوال: آسان
پاسخ 94% کاربران به این سوال صحیح بوده
بیمار خانم 38 ساله با مشکل افزایش وزن، چاقی شکمی، استریاهای شکمی، افزایش فشار خون و آکنه به درمانگاه غدد مراجعه کرده است. کدامیک از تستهای زیر جزو تستهای اولیه تشخیص بیماری محسوب میشود؟
پاسخ تشریحی:
علائم ذکرشده در صورت سوال، ما رو به سمت سندرم کوشینگ میبرن. حالا اول باید تستای غربالگریرو انجام بدیم:
کورتیزول ادرار 24 ساعته
مهار شبانه دگزامتازون با دوز پایین (LD)
سنجش کورتیزول شبانه
سنجش کورتیزول بزاق در آخر شب
نتیجه رو باید با سطح ACTH بسنجیم:
ACTH بالا: تومور هیپوفیز یا اکتوپیک ترشح کننده ACTH (افتراق با تست سرکوب دگزامتازون دوز بالا یا بررسی خون ورید پتروزال IPSS)
ACTH پایین: تومور آدرنال
پره انترنی آبان 1400
سطح سوال: متوسط
پاسخ 54% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم 38 ساله ای با هیرسوتیسم، میوپاتی پروگزیمال، چاقی شکمی و استریای ارغوانی مراجعه کرده است. در مدارک همراه بیمار، اخیرا یک Brain MRI برای بررسی سردرد انجام شده که در آن یک توده 4 میلیمتری در هیپوفیز گزارش شده است. بیمار شرح حال مصرف کورتون نمیدهد. در این مرحله، کدام اقدام بعدی مناسبتر است؟
پاسخ تشریحی:
بیمار علائم سندرم کوشینگ را نشان میدهد و برای تایید میتوان از تستهای کورتیزول آزاد ادرار، کورتیزول شبانه، تست سرکوب با ۱میلیگرم دگزامتازون شبانه یا تست کورتیزول بزاق آخر شب استفاده کرد.
دستیاری پزشکی 1400
سطح سوال: متوسط
پاسخ 66% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم 25 ساله با شکایت افزایش وزن و فشار خون بالا از 7 ماه پیش مراجعه میکند. در بررسی انجام شده کورتیزول ادرار 24 ساعت در دو نوبت بالا و سطح کورتیزول بزاق نیمه شب نیز بالا می باشد. ACTH خون در دو نوبت ساپرس گزارش می شود. MRI مغز که به علت سردرد از ایشان گرفته شده آدنوم 3 میلیمتری در هیپوفیز قدامی را نشان می دهد. مناسب ترین اقدام بعدی چیست؟
پاسخ تشریحی:
کوشینگ:
یافته های بالینی و آزمایشگاهی:
افزایش وزن
دست ها و پاهای لاغر
صورت گرد و گاها پر مو(moon face)
افزایش چربی اطراف قاعده گردن
قوز چربی بین شانه ها(buffalo hump)
کبودی آسان
استریاهای ارغوانی
عضلات ضعیف
هایپرتنشن
هایپرکلسترولمی
هایپرتریگلیسریدمی
عدم تحمل به گلوکز یا دیابت
اپروچ به کوشینگ:
افزایش ACTH:
بیماری ثانویه یا ACTH dependant
کاهش ACTH:
پاتولوژی درون خود آدرناله!(ACTH independant، درواقع هیپوفیز با کاهش ACTH داره سعی می کنه این مشکل رو جبران کنه!)
برای بررسی بیشتر طبق نمودار زیر باید سیتی یا mri آدرنال انجام بدیم(تایید گزینه ۲).
پره انترنی شهریور 1401
سطح سوال: آسان
پاسخ 83% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم ۴۳ ساله با چاقی، هیرسوتیسم و آمنوره از ۱۱ ماه قبل مراجعه کرده است. در معاینه استریای بنفش رنگ به پهنای 1.5cm روی شکم و پهلو دیده می شود. کورتیزول ناشتا (۲۰-۸) 18ug/dl گزارش می شود. اقدام مناسب بعدی کدام است؟
پاسخ تشریحی:
سندرم کوشینگ
علائم بالینی:
چاقی مرکزی همراه با لاغری اندام ها
قرمز شدن صورت
استریای بنفش رنگ
توده چربی سوپراکلاویکولار
moon face
توده چربی پشت گردن که باعث ایجاد نمای buffalo hump میشه
ضعف عضلات پروگزیمال
اختلالات خواب
اختلالات خلقی
تست های غربالگری:
کورتیزول آزاد ادرار24 ساعته (UFC)
آزمون مهار شبانه دگزامتازون با دوز پائین (۱mg)
سنجش کورتیزول شبانه سنجش کورتیزول بزاق در آخر شب
پره انترنی شهریور 1403
سطح سوال: آسان
پاسخ 70% کاربران به این سوال صحیح بوده
آقای ٤٦ ساله با چاقی شکمی, استریاهای ارغوانی ناحیه شکم و فشارخون به مدت ٣ ماه مراجعه کرده ا ست. در آزمایشــات:
ufc در دو نوبت به ترتیب ١٢٠ و ١٤٥ میکروگرم در ٢٤ ســاعت (nl: up to 50) می باشــد. اقدام تشخیصی بعدی کدام است؟
پاسخ تشریحی:
تو سندروم کوشینگکورتیزول سرم به هر دلیلی بالا میره.
علل:
وابسته به ACTH: آدنوم هیپوفیز تولیدکننده ACTH
غیروابسته به ACTH: آدنوم آدرنال، هیپرپلازی آدرنال و کنسر آدرنال
علائم بالینی :
چاقی تنهای که شایعترین علامت هست
هیرسوتیسم
ضعف عضلات پروگزیمال
Buffalo hump
Moon face
استریای بنفش رنگ
علائم آزمایشگاهی:
افزایش ALP
تروومبوسیتوز
هیپرکلسترولمی
عدم تحمل گلوکز
هایپوکالمی
روشهای تشخیصی به ترتیب:
اندازه گیری کورتیزول آزاد ادرار 24 ساعته (UFC): بهترین روش هست که تو افراد مبتلا به سندروم کوشینگ بین 50 تا 200 هست.
اندازه گیری کورتیزول آزاد بزاق اواخر شب: حساسیت و ویژگی بالایی برای تشخیص داره.
اندازه گیری کورتیزول سرم: تو افراد مبتلا تغییرات سطح کورتیزول در صبح و شب وجود نداره.
درمان:
جراحی هیپوفیزکتومی ترانس اسفنوئیدال (درمان ارجح)
درمان دارویی میتوتان، متیراپون و RU486 در صورت خفیف بودن سندروم
پره انترنی آذر 1403
سطح سوال: متوسط
پاسخ 66% کاربران به این سوال صحیح بوده
خانم 48 سالهای با دیابت اخیر، هیپرتانسیون و افزایش وزن مراجعه کرده است. در معاینه چاقی شکمی و استریاهای ارغوانی شکم مشهود است. در آزمایشات میزان کورتیزول آزاد ادرار 24 ساعته (UFC) در دو نوبت، 3 برابر نرمال است و میزان ACTH بسیار پایین میباشد. اقدام بعدی کدام است؟
پاسخ تشریحی:
سندروم کوشینگ
به افزایش پاتولوژیک میزان کورتیزول گفته میشه.
علائم بالینی:
هایپرتانسیون
هایپرلیپیدمی
اختلال توزیع چربی
عدم تحمل گلوکز
استریای بنفش
و...
آزمایشات و غربالگری کوشینگ:
جمع آوری ادرار 24 ساعته و اندازه گیری کورتیزول آزاد ادرار
آزمون مهار شبانه دگزامتازون با دوز پایین
سنجش کورتزول شبانه
سنجش کورتیزول بزاق در آخر شب
اقدامات تشخیصی بعدی:
اولین قدم بعد از تشخیص کوشینگ برسی میزان ACTH است.
اگر میزان ACTH میزان نرمال یا بالا بود باید به فکر علل مرکزی یا اکتوپیک باشیم.
اگر میزان ACTH پایین بود نشونه پاتولوژی در آدرنال است و اقدام بعدی تصویربرداری از آدرنال است. (تایید گزینه 2)
درسنامه تکمیلی
مبحث تشخیص سندرم کوشینگ در یک درسنامه منطبق بر به روز ترین ورژن رفرنس: